Putdeksels met stadswapens

Een putdeksel uit de collectie van Jan. Volgens de Exif-gegevens van de foto was hij in 2018 in de Litouwse stad Klaipėda. En dat is voor Jan genoeg bewijs dat hij de foto zelf heeft genomen; schoenen hoeven voor hem er dus niet per se op te staan. De stad heeft een stevige Duitse geschiedenis en stond nog lange tijd bekend onder de naam Memel. Daarom is het niet vreemd dat de Duitse Wikipedia een uitgebreid lemma wijdt aan deze stad en de verklaring van het wapen. Pontificaal in het midden staat de kasteeltoren van de Memelburcht, eromheen nog wat toebehoren om de verdedigende sterkte van de stad te benadrukken. Onder de toren een roeiboot die verwijst naar de ligging aan de Oostzee. De vier sterren staan symbool voor de oude manier van navigatie op zee. Naar mijn mening heeft de Franse fabrikant PAM het wapen te klein op de deksel gezet. Wel is zorgvuldig die merkwaardige "e met punt" erop gezet.  

Met Henk in Tsjechië is een putdekselvondst bijna een garantie. Dit keer vond hij er eentje in Hradec Králové. Dienst Stadswerken van Hradec Králové heeft een superstrakke deksel laten gieten. De dubbelstaartige leeuw is tot in detail weergegeven. De grote letter G die hij in zijn klauwen heeft, roept natuurlijk vragen op. Heel duidelijk staat dat niet in deze beschrijving op de Duitse Wikipediapagina , maar ongetwijfeld is het de beginletter van de oude benaming van de stad: Grecz Reginae . Hoe dat precies zit met de naamgeving van deze Boheemse stad en welke koningin daar in het jaar 1307 dan bij betrokken was, lees je in het hoofdstukje Mittelalter op dezelfde Duitse Wikipagina.

De tweede putdeksel uit de collectie van Jan komt uit Mölndal. De stad behoort tot de agglomeratie Göteborg. Heraldry of the World weet precies hoe het zit met de afgebeelde symbolen op deze deksel. Begin met het middelste symbool; dat is rivier de Mölndalsån. Daarboven staat de schoep van één van de vele watermolens die aan deze rivier lagen. Onder de rivier is een sikkel geplaatst en die verwijst naar het agrarisch verleden van de stad. In het nieuwe logo van de inmiddels stevig geürbaniseerde gemeente Mölndal is de sikkel maar weggelaten en zijn schoep en rivier wat gerestyled. Rest de vraag waarom deze deksel nog het verouderde wapen toont en niet het nieuwe logo. Misschien verraadt het ontwerp de voorkeur van de ambtenaar voor rioolonderhoud?

Jan van mijn werk blijkt ook een prachtige serie foto's van putdeksels-met-stadswapens te hebben. Ik mag de foto's gebruiken voor mijn blog. De komende weken ga ik ze stuk voor stuk posten. Donateur Jan wist niet dat ik graag één of meerdere voeten bij de deksel wil hebben. De deksel uit Luleå is de eerste uit zijn collectie, toch nog met nét de puntjes van zijn sandalen. Na deze lange intro kunnen we kort zijn over het wapen van deze Noord-Zweedse stad. Met de twee afgebeelde sleutels weten we meteen dat we met Sint Petrus te maken hebben, ooit de schutspatroon van de stad. De elkaar kruisende sleutels zien we ook terug in het wapen van het bisdom Luleå.

Arjan vervolgt zijn inzendingen uit Noord-Italiaanse steden met deze deksel uit Palmanova. Een bezoek aan deze vestingstad is een échte aanrader, voegt hij eraan toe. De gevonden deksel is nogal afgesleten. Pak daarom snel het kleurenplaatje op Wikipedia erbij. Dat de palm centraal staat is met zo'n stadsnaam nogal wiedes. Achter de palm bevindt zich een leeuw. Volgens de beschrijving van de  stemma zou die zich in een gehurkte positie moeten zijn. Ik vind het dier meer liggend. Het juist benoemen van de positie van een leeuw ligt heel gevoelig in de heraldiek. Er zijn veel verschillende termen om de houding van de leeuw aan te aanduiden. Meer daarover weten? Lees en kijk dan op deze Wikipediapagina .

Nog zo'n rechthoekige putdeksel uit Italië en wederom was Arjan de vinder. Dat was in de Lombardijse stad Brescia. Eerst de nuchtere beschrijving van het wapen volgens de Italiaanse wiki . Het gaat om een leeuw. Een mannetjesleeuw en dat is op de wiki-afbeelding wel goed te zien, maar op de deksel niet. Belangrijk om te vermelden? Ja, want de bijnaam van de stad Leonessa d’Italia zou anders doen vermoeden. Heraldry of the World heeft een aardige toevoeging op deze beschrijving. Herakles zou volgens de overlevering aan de wieg van de bouw van de stad hebben gestaan. Deze Griekse held, getooid in het vel van de leeuw van Nemea, versloeg bij het iets verderop gelegen Idromeer de hydra, een veelkoppige slang. Op de putdeksel zien we dus feitelijk Herakles of Hercules.

Na veel Zweeds putdekselgeweld in de afgelopen weken, is er nu weer een inzending uit Italië. Arjan vond een deksel in havenstad Genua. Arjans inzending betreft een stevig gebruikt, rechthoekig exemplaar. Centraal staat een schild met daarin een Latijns kruis waarbij de verticale arm langer is dan de horizontale. Op de vlag van de stad is het kruis juist uitgerekt en is de horizontale arm veel langer dan de verticale. Toch verwijzen beide kruisen naar Sint Joris, een heilige die in de twaalfde eeuw grote populariteit genoot onder de kruisvaarders en bij ridderorden. San Giorgio is dan ook de patroonheilige van Genua. Twee griffioenen zorgen ervoor dat het schild niet omvalt. Bekijk hier het wapen in kleur en lees hier  op de Duitse wiki een korte beschrijving.