Putdeksels met stadswapens

Problemen op het Duitse spoor brachten Ingrid naar het stationsgebied van Oberhausen. Daar vond zij deze scherp gegoten putdeksel. Op het schild (met bovenop een muurkroon) staan drie vakken met heel wat attributen afgebeeld. Links voor de kijker zien we de mercuriusstaf. Die vonden we al eerder in het Luxemburgse Ettelbrück . Hij staat symbool voor de handel en verkeer in de stad. Rechts een tandwiel, een hamer en een tang als symbool voor de staalindustrie. Onderaan nog een hamer, nu gecombineerd met een moker. Samen verwijzen die naar de mijnbouw in de regio. Bekijk het wapen in kleur op de Duitse Wikipedia . Nog één opvallend feit: de deksel draagt het stempel van de firma Neue Ludwigshütte. Zoek je die gieterij op, dan lijkt ie in 1994 gesloten te zijn. De gieterij stond in het eigen Oberhausen.

Jo Ann was vorig jaar de reisgezel van Ingrid en van haar leerde zij de kunst van het fotograferen van putdeksels-met-stadswapen. In Salamanca maakte zij deze volmaakte foto. Deze Spaanse stad heeft een prachtig wapen. Pak snel deze kleurenafbeelding erbij. Meteen valt op dat de schilddelen in het officiële stadswapen en die op de putdeksel omgekeerd zijn. Mogelijk staat op de deksel nog een oude versie afgebeeld. De symbolen in het rechter schildvlak op de foto zijn het leukst om te benoemen. Onderaan de bekende Romeinse brug over rivier de Tormes. Op die brug staat een stier, op het wapen nogal indrukwekkend maar in het echt zwaar gehavend. Naast de stier staat een vijgenboom. Die wijst op de vruchtbare grond rond de stad en het agrarische karakter. De overige emblemata verwijzen allemaal naar de koninklijke status van deze stad.

In het Cantabrische binnenland ligt het stadje Torrelavega. Pelgrim Ingrid stuitte daar op een mooie en frisse putdeksel. Wat een heerlijk ongecompliceerd wapen voeren ze in Torrelavega: Ave Maria - wees gegroet Maria. Volgens Heraldry of the World is het wapen pas in 1971 toegekend. Bewonder op HotW de mooie kleurcombinatie groen-rood van de gestreepte vlakken in het wapenschild.

Santander is de hoofdstad van Cantabrië. In de regen vond Ingrid daar deze mooie putdeksel. Het thema van de Reconquista van Sevilla is inmiddels bekend van de heraldische wapens van andere Cantabrische steden. Kijk maar eens naar het wapen van Laredo . Ik blijf het bijzonder vinden dat een stad in zijn wapen een gebouw (de Torre del Oro) van een andere stad afbeeldt. Op Wiki lees ik dat Santander veel rampen heeft gekend en misschien was er daarom geen eigen iconisch gebouw voor de versiering van het stadswapen voorhanden?  

Noja is maar een klein havenstadje, niet ver weg van Santander. Ingrid vond er deze putdeksel. Prominent in het midden van het stadswapen staat het jaartal 1644. In dat jaar kreeg het stadje stadsrechten toegekend. Voor de duiding van alle fraaie elementen op het stadswapen - de brug, de boom en de fontein - kon ik geen verklaring vinden. De bekende naslagwerken lieten mij dit keer in de steek en ook een intensieve zoektocht op internet leverde niets op. AI oppert dat ze misschien met een historische gebeurtenis te maken hebben. Ja, maar welke dan, AI?

Ingrid en Jo Ann waren in het stadje Laredo. Daar hielden ze halt bij deze fraaie deksel. Complimenten voor de speelse plaatsing van de schoenen. In Cantabrië willen ze graag weten dat ze een flinke bijdrage hebben geleverd aan de Reconquista. De afgebeelde (gouden) toren is die van Sevilla en de schepen zijn van de gezamenlijke Cantabrische vloot die de stad innemen. Daarvoor moest wel eerst de flinke ketting over de Rio Guadalquivir worden verbroken. De ketting is onderaan de voorstelling duidelijk te herkennen. Goed gedaan van de fabrikant. Het kleurenplaatje en meer details vind je op de Spaanse Wikipagina .

In Noord-Spanje ligt de provincie Cantabrië (Cantabria). Ingrid was er en zij trof er deze putdeksel aan. De vrolijke blauwe schoenen zijn van medepelgrim Jo Ann. De provincie heeft veel erfgoedverhalen te vertellen en daarom is het een nogal druk plaatje geworden. En dat op zo'n klein gedeelte van de deksel. Kijk beter op deze afbeelding voor alle details. In het bovenste vlak staat de gebroken ketting centraal. Die verwijst naar de verovering van Sevilla door Cantabrische mariniers. We zitten dan in het jaar 1248 en in de tijd van de Reconquista . De mysterieuze tekening in het onderste gedeelte van het wapen verbeeldt de Cantabrische steles , een soort pilaren met symbolen in reliëf. En dan zitten we in de periode van vóór de Romeinen. Wil je alles weten over dit fascinerend wapen? Lees hier dan verder.

Voor de putdeksel-met-stadswapenliefhebber is Baskenland een ware fundgrube. Ingrid maakte deze foto in de stad Portugalete. Klein maar toch duidelijk is een schip op het deksel te herkennen. Een driemaster? Een verklarende tekst heb ik niet kunnen vinden. Bij mijn onderzoekje in de Spaanse Wikipedia werd mij wel duidelijk dat de stad prat gaat op haar geschiedenis als middeleeuwse havenstad. Eerder dan het grote en naburige Bilbao had het toen al handelsrechten. Reden genoeg om een trots schip als stadswapen te voeren.

Iets ten noordoosten van Bilbao ligt de stad Baracaldo (Barakaldo in het Baskisch). Pelgrim Ingrid vond er deze fraai gegoten deksel. Pak snel het gekleurde wapen van deze stad erbij, want het wat is er veel op te zien. Het bovenste vlak toont twee wolven met lammeren in hun bek. Ze staan zorgvuldig opgesteld bij een boom met kruis. Die boom is het wapen van Biskaje. In het vlak rechtsonder (heraldisch linksonder) komen beide wolven nog eens uitvergroot terug. De wolf kennen we nog van het wapen van Bilbao . De twaalf kanonnen in het derde vlak duiden op twaalf bepalende families die geld verdienden met de ijzererts die in deze streek aanwezig is. Heel subtiel hangt er een engelenhoofdje boven het schild. Dat is het kindje Bitoritxa dat een heldenrol speelde tijdens de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1808-1814). Beheers je het Spaans? Lees dan alle details op deze Wikipagina .

De Camino del Norte is bezaaid met putdeksels met stadswapens. Ingrid vond deze in Bilbao. Knap gezien van haar want de fabrikant heeft het wapen wel heel klein en slordig afgebeeld.* Pak daarom snel deze gekleurde versie op Wikipedia erbij. Prominent is de Sint Antonbrug te zien. Die verbindt de twee oudste stadsdelen. Aan de voet van de brug staat de Sint Antonkerk. De twee wolven verwijzen naar de naam van de stichter van de stad, Diego López de Haro. López is verwant aan het Latijnse woord lupus (wolf). Lees het hele verhaal op de Engelse Wikipagina . * Een dag later volgde een foto van een iets betere deksel.

En verder gaat de tocht van Ingrid door het Baskenland. Deze putdeksel vond zij in Guernica y Luno of op z'n Baskisch: Gernika-Lumo. Het stadje Guernica is vooral bekend vanwege het verwoestende bombardement in 1937 en het schilderij dat Picasso van deze verschrikking maakte. Maar de kleine stad had als historische hoofdstad van Biskaje daarvoor ook al bekendheid. Onder de Eik van Guernica zwoeren de heren van Biskaje trouw aan hun onderdanen. Inmiddels zouden er nu vier eiken op deze plaats hebben gestaan. De tweede eik werd maar liefst 450 jaar oud en de derde eik overleefde het bombardement van 1937. Lees het hele verhaal op deze wikipagina .

De wandeling van Ingrid duurt voort en dat levert mij aardig wat nieuwe putdeksels op. Dit is de deksel met stadswapen van de Baskische havenstad Donostia-San Sebastián. Van mij had het stadswapen wel wat groter uitgevoerd mogen worden en ook wat minder gestileerd. Het schip stelt een gouden driemaster voor met vier zilveren, bollende zeilen, een fok en drie mastwimpels. In het officiële wapen zijn de golfstrepen nauwkeurig vastgesteld op vijf stuks. De voorstelling op de deksel trekt zich daar weinig van aan. Boven het schip staat de koninklijke kroon. Kijk op Wiki naar de frisse en officiële versie van het wapen en lees hier de hele verklaring.

Ingrid loopt de Camino del Norte en al op haar eerste dag stuit ze op dit fraaie deksel. Het duiden van dit stadswapen valt niet mee. Voor de gemeentelijke website van deze havenstad niet ver van San Sebastian lijkt de geschiedenis van het wapen belangrijker dan de betekenis. Zelfs AI helpt mij nauwelijks en wijst op de maritieme functie van deze stad. Duh. Kijk op deze pagina  en je ziet een mooi gekleurd plaatje en - heel duidelijk - twee zeemeerminnen die het schild dragen. Deze twee dames ontbreken op het deksel.

Deze vlammend rode schoenen zijn van Renske. Zij vond deze deksel in bedevaartsoord Kevelaer. Voor mij is Kevelaer erg bekend terrein - ik ben er groot mee geworden. Mijn moeder liep in de jaren 1950 met haar vader (mijn opa dus) al van Sevenum naar Kevelaer, 30 kilometer verderop. Ook Ingrid liep in WIM-verband al eens door dit Duitse stadje en maakte daar een dekselfoto. Op het gemeentewapen van Kevelaer is de Gelderse roos afgebeeld, natuurlijk omdat stad Kevelaer tot het hertogdom Gelre behoorde. De lelie daaronder verwijst naar het hertogdom Kleve waartoe enkele andere stadsdelen behoorden. Echt grensgebied dus, nu en toen. Meer info over het wapen vind je hier . Inzending van Renske Inzending van Ingrid Inzending van Harm-Jan (juni 2024)

Deze duo-inzending komt van Ingrid. Ze vond deze bijzondere combinatie in het stadje Sassnitz op het Duitse eiland Rügen, tegen de Poolse grens aan. Welke is nou het wapen van Sassnitz? Oplossing: het rechtse. Heel subtiel: de schoenen zijn keurig verdeeld over beide deksels. Een vuurtoren als stadswapen is niet uniek. Deze ziet er wel erg gestileerd uit. De beschrijving op Heraldry of the World wijst terecht ook nog op het stenen muurtje als fundament voor deze vuurtoren. En het wapen links, die vrolijke griffioen? Dat lijkt mij het wapen van Pommern .

Ingrid stuurde mij dit eenvoudige en toch boeiende wapen van Hansestadt Stralsund op. Aardig detail vind ik de restjes water die nog in de oogjes van de letters R en D zitten. Zo kleurde ik - en wie niet - deze letters ook in de schoolagenda’s en -boeken in. Dit afgebeeld wapen is redelijk nieuw en dateert van 1938. Er is heel goed nagedacht over de symboliek.  Vertaald van de Duitse Wikipagina : "de pijlpunt staat als een ‘sprekend symbool’ voor het Slavisch woord stral in de plaatsnaam”. Het kruis is in dit geval een juridisch symbool. Boeiend dus en verdere studie waard.

Ingrid twijfelde of dit figuurtje wel een serieus stadswapen kon zijn. Gelukkig stuurde zij een foto op want we zien hier toch echt het wapen van de Noorse gemeente Stjørdal. Het Wiki de Viking-achtige figuurtje stelt de mythische lintworm voor. Die lintworm is nauw verwant met de draak en de slang en vaak worden die enge beesten door elkaar gebruikt. Waarom de lintworm in Stjørdal tot dekselafbeelding is gekozen, lees je op Heraldry of the World . Daar lees je ook dat deze draakachtige verbonden is aan de legende van de heilige Margriet , die van de weerspreuk  Sint Margriet houdt haar water niet .

Weer een bijdrage van Ingrid uit Noorwegen. Zij vond het deksel in het legendarische Stiklestad in de gemeente Verdal. Olaf de Heilige is hier gesneuveld en dat feit wordt jaarlijks massaal herdacht. Ook de verklaring van het wapen op Heraldry of the World verwijst meteen naar die slag bij Stiklestad. Olaf droeg in die strijd een schild met dit wapen. Om het schilderij van Olaf met zijn schild in de kathedraal van Trondheim te aanschouwen, moet je nog 22 uurtjes lopen.

Op weg naar Santiago de Compostella zag Ingrid deze vrolijke putdeksels in de straten van Córdoba liggen. Dit keer kan Heraldry of the World mij niet helpen bij het verklaren van het stadswapen. De website presenteert een heel ander, waarschijnlijk verouderd wapen van deze Andalusische stad. Volgens Wikipedia heeft Ingrid toch echt het goede stadswapen gevonden en volgens de website van de gemeente wordt nu het gestileerde wapen als logo gebruikt. Gelukkig heeft de maker van website Spaanse Verhalen  verder onderzoek gedaan. We kijken aan tegen een Romeinse brug over rivier de Guadalquivir met links een waterrad. Achter de stadsmuur verheft zich de kathedraal en wuiven uitnodigend drie palmbomen.

Er zijn talloze routes naar heiligdom Santiago de Compostella. Ingrid koos in 2019 voor een zuidelijke route en fotografeerde tijdens haar lange tocht deze deksel in de Zuid-Spaanse havenstad Almería (uit het Arabisch: S piegel van de zee) . Centraal staat het kruis van San Jorge, bij ons bekend als Joris en in Engeland als George. Rondom dat kruis is een krans van kleine symbooltjes aangebracht. Heraldry of the World helpt ons om ze te verklaren. Ze verwijzen uiteindelijk allemaal naar de oude heersers over de stad. Helemaal linksboven (en ook elders) is een granaatappel afgebeeld. Die is voor het koninkrijk Granada. Verder een leeuw (Léon), een kasteel (Castilië) en een adelaar (Navarra).