Putdeksels met stadswapens

Problemen op het Duitse spoor brachten Ingrid naar het stationsgebied van Oberhausen. Daar vond zij deze scherp gegoten putdeksel. Op het schild (met bovenop een muurkroon) staan drie vakken met heel wat attributen afgebeeld. Links voor de kijker zien we de mercuriusstaf. Die vonden we al eerder in het Luxemburgse Ettelbrück . Hij staat symbool voor de handel en verkeer in de stad. Rechts een tandwiel, een hamer en een tang als symbool voor de staalindustrie. Onderaan nog een hamer, nu gecombineerd met een moker. Samen verwijzen die naar de mijnbouw in de regio. Bekijk het wapen in kleur op de Duitse Wikipedia . Nog één opvallend feit: de deksel draagt het stempel van de firma Neue Ludwigshütte. Zoek je die gieterij op, dan lijkt ie in 1994 gesloten te zijn. De gieterij stond in het eigen Oberhausen.

Jan vond deze deksel met het wapen van deelstaat Beieren in het noorden van de stad Regensburg. Dat laatste is een belangrijke toevoeging. Het noordelijke stadsdeel kwam in 1920 bij Regensburg en was daarvoor Beiers. Dat gold niet voor de oude stad Regensburg. Dat was een rijksvrije stad en daarom vind je daar juist putdeksels met het wapen van Stadt Regensburg . Voor de wapens van de deelstaten pakt de Duitse Wikipedia meestal groots uit. In het hoofdstuk Hoheitszeichen lees je alles over dit wapen van Beieren. Afgebeeld is het kleine wapen van de deelstaat. Het ruitjespatroon herkennen voetballiefhebbers meteen van het embleem van Bayern München. Bijzonder is de kroon bovenop het schild. Na het afschaffen van de monarchie in Duitsland kwam deze Volkskrone in de plaats van de koningskroon.

Zoon Jan stuurde een foto op van een putdeksel met het prachtige wapen van de Beierse stad Augsburg. Zijn schoen past er perfect bij. Op de deksel lijkt het wapen te bestaan uit een conifeer in een bloempot, als een koopje bij Intratuin met het netje er nog om. Bestudeer je het wapen op deze  Duitse Wikipediapagina dan blijkt het allemaal heel anders te liggen. Onderaan zien we dan een gouden kapiteel met een olijk gezicht erin verwerkt. Daarop staat een kegel van de alpenden. Die staat sinds 1467 op het wapen van Augsburg, volgens Wiki vanwege de vondst van een fragment van een Romeins grafmonument. De kegel staat symbool voor het verder leven na de dood. Voordat deze Zirbelnuss op het wapen kwam, lag er een tros druiven op het kapiteel. Ongetwijfeld van het antieke ras augster want dan kom je in de buurt van de naam van deze oude stad.

Wismar is een Hanzestad van formaat. Blij dat ik er eens kwam en heel fijn dat ik er deze mooie deksel vond. Nooit zag ik op Wikipedia zo'n lap tekst voor de duiding van een stadswapen. Neem er gerust tien minuten leestijd voor. Samengevat: de vissen verwijzen naar de haringvangst. De boot is een kogge, kenmerkend vaartuig voor de Hanze waarvan Wismar een belangrijk lid was.  De stierenkop op het zeil wijst op de vorstelijke heerschappij over de stad. Op de boeg van de kogge staat een meeuw die over zijn schouder kijkt. Al met al een fraai plaatje. 

Chris vond deze geweldig mooie deksel in de Altstadt van München. Het excellente voetenwerk maakt het plaatje helemaal af. Het is een topstuk in de collectie.  Het gaat hier om een sprekend wapen bij uitstek. De Mönch (monnik) roept zijn eigen 'naam' en wijst naar de stad. Bewonder de mooie kleuren van het stadswapen via deze link en lees daar ook een aardig weetje over de Münchener Kindl.

Bij een oprit aan de Strandweg in Travemünde vond ik deze verweerde deksel met het wapen van deelstaat Sleeswijk-Holstein. De huidige deelstaat Schleswig-Holstein bestaat vanaf 1946, maar beide landsdelen zijn al sinds de middeleeuwen meer of minder aan elkaar verbonden. Heraldisch rechts is het wapen van Sleeswijk en stelt twee leeuwen voor. Holstein is vertegenwoordigd door het netelblad. Goed zien en verder lezen doe je op deze uitgebreide Wikipediapagina .

Ik had het niet verwacht op een boerenweg niet ver van Kalkar. Vanuit mijn ooghoeken viel mij een bijzondere deksel op. Het bleek er eentje met het wapen van de Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen. Met het noemen van deze naam hebben we al twee van de drie wapenelementen benoemd. Het paard is het Saksenros en dat verwijst naar Westfalen, in naar het noordoostelijk gedeelte van de deelstaat. In het vlak daarnaast is de Rijn afgebeeld, uiteraard verwijzend naar het Rijnlandse deel in het westen. Onderaan staat een roos als herinnering aan het huis van Lippe en dan zitten we aan de meest oostelijke kant van de deelstaat. Alles staat uitvoerig beschreven op deze eigen wikipagina .

Op de foto zien we de inmiddels bekende schoen van Henk op de putdeksel van Stadt Hameln. De deksel behoort nu al tot mijn favorieten. En dat niet vanwege Rob de Nijs of Loeki Knol. Ik haal snel de Duitse Wikipedia erbij en zie daar ook de heldere kleuren blauw-wit-rood van het wapen. Het bovenste gedeelte verbeeldt de Munsterkerk Sint-Bonifatius . Het onderste gedeelte vind ik interessanter. De molensteen verwijst naar de handel in molenstenen en naar het feit dat de stad zetel was van een rechtbank die speciaal bedoeld was voor de molenrechten. En dat terwijl de stad toch vooral bekend is vanwege...juist.

Henk bezocht het  9. Internationales Volkswagen Veteranentreffen in Hessisch Oldendorf. Behalve Kevers zag hij in dit Nedersaksisch stadje ook een prachtige deksel. Het is best een mooi wapen, dat van Hessisch Oldendorf, maar de verklaring is wat saai. Het netelblad komt van de graven van Schaumburg en de drie sterren van het vorstendom Sternberg dat door de graven van Schaumburg in 1377 werd verworven. Dan nog over dat merkwaardige voorvoegsel Hessisch voor de naam van deze Nedersaksische stad. Omdat er meer plaatsen waren die Oldendorf heetten, werd in 1905 Hessisch aan de naam toegevoegd. Op dat moment lag de stad in een exclave van de Pruisische provincie Hessen-Nassau. En zo is het toch nog een heel boeiende deksel.

Henk bezorgde mij deze deksel uit de Beierse stad Regensburg. De compositie is volmaakt en het stadswapen fraai. De twee sleutels wijzen op de schutspatroon van de stad Regensburg, de heilige Petrus. Sint Petrus is een populaire heilige getuige dit blog. Van alle 219 deksels die nu zijn beschreven, verwijzen er al acht naar deze apostel. Hoe dat zit met die beide sleutels lees je bijvoorbeeld in  deze encyclopedie van KRO-NCRV.

Eindelijk weer eens een eigen vondst. Op de route van Hamburg naar Lübeck fietste ik door het stadje Bad Oldesloe. Meteen te herkennen is Sint Petrus met zijn sleutel. De kartelige rand om de heiligman doet wat merkwaardig aan. Het is het brandnetelblad op het wapen van Holstein.

Henk houdt een korte vakantie in Saksen. In  Universitätsstadt Freiberg zag hij deze frisse deksel. Het stadswapen laat een stadsmuur zien met drie torens, verwijzend naar de oude ommuurde stad. De torens en de toegekende kleuren worden nauwkeurig toegelicht op de Duitse Wikipagina . In de poort staat een klimmende leeuw die naar rechts kijkt (heraldisch gezien).

Deze mooie deksel vond ik in het Duitse stadje Dülmen. Aan de schoenen kun je zien dat dat tijdens een fietstocht was. Het stadswapen van Dülmen bestaat uit een enkel Latijns kruis, een Kleeblattkreuz om precies te zijn. Dat kruis is volgens de Duitse Wiki vermoedelijk afgeleid van het wapen van de patroon van de stad, de Heilige Victor.

Hoera, mijn tweehonderdste deksel en die vond ik in Beckum. Heel bijzonder, ik vond er ook de deksels van de drie partnersteden van dit stadje: Heringsdorf, La Celle-Saint-Cloud en Gródkow. Omdat het meer sierdeksels lijken, krijgen ze geen eigen lemma. De drie golvende balken verwijzen naar drie beken (Kollenbach, Siechenbach en Lippbach) die na hun samenvloeiing in Beckum rivier de Werse vormen. De plaatsnaam Beckum is terug te voeren naar de oude namen Bachheim of Heim an Bächen.

Jos vond in de Poolse stad Przemyśl deze deksel van partnerstad Paderborn en twijfelde of hij wel telt voor deze bijzondere collectie. Mij maakt het niet uit waar je een deksel vindt, Jos, als er maar een heus stadswapen op staat. Raadpleeg anders de regels . Het stadswapen van Paderborn lijkt eenvoudig, maar dat is schijn. Hoe het allemaal precies is zit lees je op de Duitse Wikipagina . In het kort: de Paderbornse families Bulemast en Stapel hebben er bemoeienis mee. Het kruis verwijst naar een vroeger bisdom Paderborn - sinds 1930 is het een aartsbisdom. Onder het vlak met het kruis staan vier palen die overgenomen zijn van het stadsbanier.

Erik van Team Archeologie stuurde mij deze deksel uit Eisleben toe. Maarten Luther werd er geboren en daarom mag het stadje zich met recht Lutherstadt noemen. Afgebeeld zijn twee helmvleugels - denk aan de helm van Asterix en je hebt een beeld. Deze vleugels hoorden bij de helm van de graven van Mansfeld . Eisleben viel ooit onder dit graafschap. Bewonder op de  Duitse Wiki  de witte vleugels op het prachtige blauwe schild.

Collega Henk heeft contacten, vooral in het oosten van Europa. Hij heeft ze weten te bewegen om ook putdeksels op te sturen. En heel attent: alleen met een voet erop wil Henk de foto's ontvangen. Complimenten ook voor fabrikant MeierGuss; het complexe stadswapen van Jena is helder op de deksel gezet. Aartsengel Michaël steelt de show en staat in het midden. Zijn lans doorboort de muil van de draak. In zijn linkerkant houdt hij een schild vast met een heraldische leeuw die verwijst naar het landgraafschap Thüringen. Het lijkt misschien een detail, maar het onderste schildje met de druif heeft zeker betekenis. Die vrucht verwijst naar de eens bloeiende wijnbouw rond de stad. Lees meer op de Wikipediapagina  en geniet van de mooie kleuren.

Arjan vond deze deksel van de firma PAM in Saarbrücken, Landeshauptstadt van deelstaat Saarland. Het stadswapen bestaat uit de wapens van de drie steden die in 1909 samen verder gingen als één nieuwe gemeente Saarbrücken. De stad Malstatt-Burbach (heraldisch linksboven) zorgde voor de hamer, het ijzer en de tang, allemaal verwijzend naar de ijzerindustrie. De stad St. Johann leverde de roos. De leeuw omgeven door vier kruisen komt uit het oude wapen van Saarbrücken. De Duitse Wikipedia geeft een  mooi plaatje en nog meer toelichting .

Michel trof in Boppard putdeksels met stadswapens in twee varianten aan. Beide varianten stuurde hij op. Boppard heeft een indrukwekkende geschiedenis. Dat men er trots is op het Romeinse verleden is te lezen op de bovenste deksel: Bobardia Opidum Romani Imperii . Binnen de tekstrand is de stadsmuur afgebeeld met in het midden de Sint Severusbasiliek. Boven de kerk hangt de Duitse rijksadelaar met gespreide vleugels. Deze voorstelling grijpt terug op het dertiende-eeuwse stadszegel. Op de onderste deksel is alleen de rijksadelaar met op zijn borst het kruisteken van aartsbisdom en keurvorstendom Trier te zien. Die voorstelling siert vandaag de dag het stadswapen. Volgens Michel vind je de bovenste deksel vooral in het centrum, dus binnen de oude muren. Subtiel gedaan door die Boppards.

Jazeker Michel, putdeksels met het wapen van een (Duitse) deelstaat zijn ook welkom in mijn collectie. Heel duidelijk is het wapen op de deksel niet. Goed kijken en je ziet de Hessische leeuw. De rode Hessenlöwe is al bekend uit de dertiende eeuw en kenmerkt zich door de uitgestoken tong. In het officiële wapen van de jonge deelstaat Hessen is de leeuw gestreept in rode en zilveren banen op een blauw schild. De meeste Duitse deelstaten hanteren ook een niet-officieel wapen dat geheel vrij door alle fans gebruikt mag worden. De leeuw op het Hessenzeichen is dan geheel rood en zonder blauwe achtergrond.