Putdeksels met stadswapens

De tweede putdeksel uit de collectie van Jan komt uit Mölndal. De stad behoort tot de agglomeratie Göteborg. Heraldry of the World weet precies hoe het zit met de afgebeelde symbolen op deze deksel. Begin met het middelste symbool; dat is rivier de Mölndalsån. Daarboven staat de schoep van één van de vele watermolens die aan deze rivier lagen. Onder de rivier is een sikkel geplaatst en die verwijst naar het agrarisch verleden van de stad. In het nieuwe logo van de inmiddels stevig geürbaniseerde gemeente Mölndal is de sikkel maar weggelaten en zijn schoep en rivier wat gerestyled. Rest de vraag waarom deze deksel nog het verouderde wapen toont en niet het nieuwe logo. Misschien verraadt het ontwerp de voorkeur van de ambtenaar voor rioolonderhoud?

Jan van mijn werk blijkt ook een prachtige serie foto's van putdeksels-met-stadswapens te hebben. Ik mag de foto's gebruiken voor mijn blog. De komende weken ga ik ze stuk voor stuk posten. Donateur Jan wist niet dat ik graag één of meerdere voeten bij de deksel wil hebben. De deksel uit Luleå is de eerste uit zijn collectie, toch nog met nét de puntjes van zijn sandalen. Na deze lange intro kunnen we kort zijn over het wapen van deze Noord-Zweedse stad. Met de twee afgebeelde sleutels weten we meteen dat we met Sint Petrus te maken hebben, ooit de schutspatroon van de stad. De elkaar kruisende sleutels zien we ook terug in het wapen van het bisdom Luleå.

Een inzending van Michel. Hij zag in Stockholm deze deksel. Meestal zien we het stadswapen in het hart van de deksel geplaatst, maar in de Zweedse hoofdstad kiezen ze voor een andere aanpak. Afgebeeld is de nog frisse Erik IX, tien jaar lang koning van Zweden (1150-1160). Hij staat ook bekend als Erik de Heilige en is behalve beschermheilige van de stad ook die van het land. Erik werd bij een samenzwering vermoord in Uppsala en daar hoort natuurlijk een legende bij. Die lees je op deze Wikipagina .

Een stuga was er voor ons niet beschikbaar in de contreien van Ängelholm, maar gelukkig vond ik in het gehucht Starby wel deze deksel met het gemeentewapen. Volgens Heraldry of the World duiden de twee zalmen op de visvangst in rivier de Rönne die uitmondt in het Kattegat. Bijzonder is het engeltje dat boven de vissen hangt. Lang werd de naam van de stad geschreven als Engelholm en daarom ligt voor de naamsverklaring een verwijzing naar een engel of Engeland voor de hand. Toch denkt de Zweedse Wikipediapagina voor dit stadje er anders over. Ängel zou eerder verwijzen naar bocht of hoek (van de Rönne) of zelfs een beroep.

Deze deksel met het wapen van de stad Helsingborg vond ik in het dorp Klippan. Dorp en stad liggen wel 35 kilometer van elkaar. Ja, ook afgedwaalde deksels mogen in de collectie.  De Duitse wiki heeft een eigen hoofdstukje voor het wapen van deze Zweedse stad. Het is een stadsmuur met centraal een toren. Dat moet welhaast een kerktoren zijn en niet de middeleeuwse Kärnantoren die er nu nog steeds staat, maar bij de invoering van de stadszegel nog niet, ontdekten Zweedse archeologen.

Michel is op het Zweedse eiland Gotland en schoot daar deze foto van een putdeksel met het gemeente- of eilandwapen. Het ram met één opgetrokken poot dat heel behendig een banier vasthoudt, is sinds halverwege de zestiende eeuw het wapen van Gotland. Het dier kijkt hier naar rechts (heraldisch links), omgekeerd van het echte plaatje . Hoofdstad Visby heeft een vergelijkbaar wapen, al is de ram daar een lam, zelfs het Lam Gods.

Een foto van eigen makelij. Plaats van handeling: Jönköping in Zweden.  Het stadswapen bestaat uit een traditionele stadsmuur met poort en torens, dit allemaal op een golvende schildvoet gezet. Als je in deze stad bent geweest, snap je dat het wapen zo bijzonder klein op de deksel is gezet. Van een ommuurde stad of zelfs de latere vestingwerken is namelijk niets meer te herkennen. De gele markering is niet van mij maar vast van een collega dekselverzamelaar.

Aha, eindelijk weer eens een Zweedse putdeksel. Bert vond hem in Kungshamn en die vissersplaats ligt zo'n 130 kilometer ten noorden van Gotenburg. Kungshamn maakt onderdeel uit van de gemeente Sotenäs. Die gemeente bestaat sinds 1974 en voerde even later een nieuw, eigen wapen in. Te zien is een platvis met de kop schuin naar beneden. Volgens de Zweedse Wiki is het wapen gebaseerd op een laatachttiende-eeuwse zegel uit deze contreien.

De firma Wavin kreeg opdracht om het stadswapen van Växjö op de stedelijke putdeksels te zetten. Ik vind het ontwerp nogal klein; dat had best groter gemogen. Ron vond deze deksel en stuurde een foto. Pak daarom snel dit kleurenplaatje erbij. Je ziet dan de Heilige Siegfried met bisschopsstaf in de ene en een kerk in de andere hand. Sint Siegfried is in Nederland niet zo bekend maar in Zweden is het een grote meneer en daarom staat hij ook bekend als Siegfried van Zweden . Aan het begin van de elfde eeuw trok hij al missionerend door de Scandinavische landen. Rond 1030 stierf hij. In Växjö kreeg hij zijn graf en genoot hij een grote verering.

Ron trekt door Zweden. In Höganäs vond hij deze fraaie deksel. Midden op het wapenschild is een anker afgebeeld. Dat staat natuurlijk symbool voor de oorsprong van het stadje als vissersdorp. Het anker wordt aan beide kanten geflankeerd door fakkels. Die verwijzen naar de mijnbouw in deze streken. Heraldry of the World laat je het wapen in kleur zien.

Deze kleurrijke inzending kwam binnen via Ron. In de titel is gekozen voor de plaatselijke aanduiding Göteborg. Volgens de Taalunie mag je ook nog Gothenburg schrijven. Voor de duiding van het stadswapen kunnen we als zo vaak weer terecht bij de Duitse Wikipediapagina . De met een zwaard uitgeruste leeuw van Götaland is bijzonder omdat hij (heraldisch) naar links kijkt en dat is uitzonderlijk in het wereldje van de heraldiek. De drie kronen op het schild dat de leeuw in zijn hand houdt, verwijzen naar het oude koninkrijk Zweden . Voor de fijnproevers zijn er nog meer details beschreven op de genoemde Wikipagina.

In de stad van de legendarische Zlatan kreeg Mirjam deze deksel in het vizier. Een foto maken en opsturen was snel gebeurd. Zonder de felle kleuren die het papieren of digitale stadswapen zo levendig maken, zie ik toch een wat sullige voorstelling van de Pommerse griffioen . De stad ontleent dit wapen aan een sterke historische band met Erik van Pommeren die in de 15e eeuw een machtig koning was in deze regio.

Na mijn coming out van deze putdekselhobby in 2016, bleek Ron nog een foto van een putdeksel uit het Zweedse Vadstena in zijn fotoarchief te hebben. Jazeker, met stadswapen. Het is ook een wel een heel fotogenieke afbeelding. De schrijvende dame op de deksel is de heilige Birgitta van Zweden .