Putdeksels met stadswapens

Met Henk in Tsjechië is een putdekselvondst bijna een garantie. Dit keer vond hij er eentje in Hradec Králové. Dienst Stadswerken van Hradec Králové heeft een superstrakke deksel laten gieten. De dubbelstaartige leeuw is tot in detail weergegeven. De grote letter G die hij in zijn klauwen heeft, roept natuurlijk vragen op. Heel duidelijk staat dat niet in deze beschrijving op de Duitse Wikipediapagina , maar ongetwijfeld is het de beginletter van de oude benaming van de stad: Grecz Reginae . Hoe dat precies zit met de naamgeving van deze Boheemse stad en welke koningin daar in het jaar 1307 dan bij betrokken was, lees je in het hoofdstukje Mittelalter op dezelfde Duitse Wikipagina.

Op de foto zien we de inmiddels bekende schoen van Henk op de putdeksel van Stadt Hameln. De deksel behoort nu al tot mijn favorieten. En dat niet vanwege Rob de Nijs of Loeki Knol. Ik haal snel de Duitse Wikipedia erbij en zie daar ook de heldere kleuren blauw-wit-rood van het wapen. Het bovenste gedeelte verbeeldt de Munsterkerk Sint-Bonifatius . Het onderste gedeelte vind ik interessanter. De molensteen verwijst naar de handel in molenstenen en naar het feit dat de stad zetel was van een rechtbank die speciaal bedoeld was voor de molenrechten. En dat terwijl de stad toch vooral bekend is vanwege...juist.

Henk bezocht het  9. Internationales Volkswagen Veteranentreffen in Hessisch Oldendorf. Behalve Kevers zag hij in dit Nedersaksisch stadje ook een prachtige deksel. Het is best een mooi wapen, dat van Hessisch Oldendorf, maar de verklaring is wat saai. Het netelblad komt van de graven van Schaumburg en de drie sterren van het vorstendom Sternberg dat door de graven van Schaumburg in 1377 werd verworven. Dan nog over dat merkwaardige voorvoegsel Hessisch voor de naam van deze Nedersaksische stad. Omdat er meer plaatsen waren die Oldendorf heetten, werd in 1905 Hessisch aan de naam toegevoegd. Op dat moment lag de stad in een exclave van de Pruisische provincie Hessen-Nassau. En zo is het toch nog een heel boeiende deksel.

Deze deksel uit Meran of Merano is ongetwijfeld een van de meest spetterende exemplaren uit mijn collectie. Henk was de gelukkig vinder. Het wapen van deze Zuid-Tiroolse stad bestaat uit twee onderdelen. Ten eerste is er die ongekroonde adelaar met vleugels die in een driepuntige vorm uitlopen. Voor de fraaie kleuren van deze vogel moet je beslist het wapen op deze Wikipagina erbij pakken. De adelaar verwijst naar het graafschap Tirol waaronder Meran viel. Het tweede onderdeel van het wapen wordt gevormd door de stevige stadsmuur met drie poortopeningen, een verwijzing naar de zelfstandigheid van deze stad. Dat er in de jaren 1930 flink met het wapen is gerommeld lees je op de hierboven aangehaalde Duitse Wikipediapagina.

Henk verblijft nog steeds in regenachtig Italië. In Bolzano kwam hij oog in oog te staan met deze putdeksel. Het wapen is eenvoudig maar stijlvol. De banen wit-rood-wit (omgekeerd van het banenpatroon van het Oostenrijks wapen) zijn op de putdeksel niet te zien. Wel duidelijk te zien is de zespuntige ster. Die verwijst naar Maria, naamgeefster van de kathedraal van deze Noord-Italiaanse stad. Dat men in Bozen ook Duitstalig is, is goed te zien op deze deksel.

Weer een dekselfoto van Henk. Nu was hij in de Italiaanse stad Padua of Padova. Padua is bekend als de stad van Antonius. Antonius van Padua welteverstaan en niet Antonius-Abt want dan was er vast een varken op de putdeksel afgebeeld. Het stadswapen van Padua is niet anders dan een eenvoudig rood kruis op een zilveren schild. De kroon die erboven hangt heeft acht bloemknoppen, maar je ziet er maar vijf. Je kunt wel zeggen dat de Italianen er een lekker drukke deksel van hebben gemaakt, met naast het stadswapen het logo van de fabrikant.

Deze blikkerende goudkleurige putdeksel uit Maribor is niet te missen. En dat deed Henk dus ook niet. De tweede Sloveense putdeksel in mijn collectie laat een traditionele stadsmuur met poorten en torens zien. Opvallend is natuurlijk de duif die in een duikvlucht richting de stadspoort gaat. Die duif staat symbool voor de Heilige Geest. Toen Jezus door Johannes werd gedoopt daalde de Heilige Geest in de gedaante van een duif op Hem neer (Lucas 3:22). Johannes de Doper is naamgever van de kathedraal van Maribor en vandaar deze indirecte vermelding op de deksel. Wijsheid verkregen van Heraldry of the World .

Hofleverancier Henk bezocht de Oostenrijkse stad Graz. Hij hield halt bij deze deksel en plaatste zijn linkerschoen erbij. Van een afstandje lijkt de stadsdienst van Graz een leeuw op de deksel te hebben gezet. Maar de Duitse wiki wijst ons de juiste weg. Afgebeeld is een panter of luipaard. Opvallend zijn de vlammen uit zijn bek, maar vooral de vlammen uit de lichaamsopeningen tussen heupen en navel trokken mijn aandacht.

Henk bezorgde mij deze deksel uit de Beierse stad Regensburg. De compositie is volmaakt en het stadswapen fraai. De twee sleutels wijzen op de schutspatroon van de stad Regensburg, de heilige Petrus. Sint Petrus is een populaire heilige getuige dit blog. Van alle 219 deksels die nu zijn beschreven, verwijzen er al acht naar deze apostel. Hoe dat zit met die beide sleutels lees je bijvoorbeeld in  deze encyclopedie van KRO-NCRV.

Henk deed een unieke vondst. Ergens in Tsjechië zag hij deze deksel met het landswapen van (Republiek) Tsjechië. Het is mijn eerst landsdeksel. Afgebeeld is het kleine landswapen van Tsjechië met de Boheemse leeuw. Het grote landswapen telt  behalve deze leeuw nog enkele adelaars zodat ook de historische regio's Moravië en Silezië zijn vertegenwoordigd. De Boheemse leeuw met dubbele staart staat gedetailleerd beschreven op de Duitse Wiki .

Henks voorliefde voor Oost-Europa levert mij prachtige putdeksels op. In het Poolse grensstadje Kudowa Zdrój stapte hij op deze deksel. Het stadje kent een Duitse geschiedenis. Bad Kudowa heeft daarom een uitgebreide Duitse Wikipediapagina maar een beschrijving van het stadswapen staat er niet bij. Gelukkig heeft  Heraldry of the World  een verklaring: de fontein verwijst naar de spa-functie van de stad en het hart verwijst naar het feit dat hartpatiënten er graag verblijven vanwege het gunstige klimaat en de bosrijke omgeving.

Henk houdt een korte vakantie in Saksen. In  Universitätsstadt Freiberg zag hij deze frisse deksel. Het stadswapen laat een stadsmuur zien met drie torens, verwijzend naar de oude ommuurde stad. De torens en de toegekende kleuren worden nauwkeurig toegelicht op de Duitse Wikipagina . In de poort staat een klimmende leeuw die naar rechts kijkt (heraldisch gezien).

Collega Henk heeft contacten, vooral in het oosten van Europa. Hij heeft ze weten te bewegen om ook putdeksels op te sturen. En heel attent: alleen met een voet erop wil Henk de foto's ontvangen. Complimenten ook voor fabrikant MeierGuss; het complexe stadswapen van Jena is helder op de deksel gezet. Aartsengel Michaël steelt de show en staat in het midden. Zijn lans doorboort de muil van de draak. In zijn linkerkant houdt hij een schild vast met een heraldische leeuw die verwijst naar het landgraafschap Thüringen. Het lijkt misschien een detail, maar het onderste schildje met de druif heeft zeker betekenis. Die vrucht verwijst naar de eens bloeiende wijnbouw rond de stad. Lees meer op de Wikipediapagina  en geniet van de mooie kleuren.

Met Henk in Tsjechië is de kans op een deksel voor mijn collectie groot. In het stadje Čáslav maakt hij deze foto. Op de kleurenversie van het wapen zie je de voorstelling heel duidelijk: een volledig ommuurde middeleeuwse stad. Vriendelijk ogen de twee torenwachters met hun hoorns. Tussen deze twee in klimt de Boheemse leeuw met zijn dubbele staart.

Henk komt graag in Tsjechië en in het stadje Tábor vond hij deze deksel. Afgebeeld is de stadsmuur met torens. Het valhek in de poort staat half open. Zijn we welkom? Boven de muur hangt de tweekoppige, keizerlijke adelaar. Bijzonder is het schild op de borst van deze adelaar. Nu prijkt daar de Tsjechische of Boheemse leeuw op, maar voorheen was dat het wapen van Sigismund van Luxemburg. Hij verleende de stad in 1437 namelijk stadsrechten ( bron ).

Henk hield vakantie in Oostenrijk. In het stadje Krems an der Donau vond hij deze deksel. De Duitstalige Wikipedia van Krems vermeldt het feit dat Frederik III, keizer van het Heilig Roomse Rijk, op 1 april 1463 de stad een nieuw stadswapen verleende. En dat is het wapen wat nu nog steeds op het putdeksel is te zien: een dubbele adelaar met boven de dubbele kop een keizerskroon. Dat de gouden vogels een rode tong hebben, zie je op de Wikipagina.

Franse putdeksels met een stadswapen heb ik nog niet veel. Henk vond een heel fris exemplaar in Le Mans. Le Mans heeft een heel fraai maar ook complex stadswapen. De Franse Wikipedia in combinatie met Google Translate helpen mij met een duiding. Het kruis en de kandelaars horen bij de legende van de heilige Julianus van Le Mans , bisschop van deze stad in de derde of vierde of misschien zelfs vijfde eeuw. Bij zijn overlijden verschenen drie priesters met kandelaren. De vierde kandelaar zou om esthetische redenen aan het wapen zijn toegevoegd... bien . De sleutel verwijst volgens Heraldry of the World  naar het feit dat Le Mans zich graag presenteerde als een vrije stad. De drie lelies duiden op de koninklijke status van de stad. Het wapen is afgetopt met een muurkroon - die zien we wel vaker terug op de stadswapens.

Het is de eerste bijdrage van Henk aan deze verzameling en daarom is het hem vergeven dat hij zijn schoenen niet op de rand van deze mooie deksel heeft gezet. Ik ben erg blij met zijn deksel uit de Tsjechische stad Nové Město nad Metují, of in het Duits Neustadt an der Mettau . Heraldry of the World en ook de Duitse wikipagina laten mij dit keer in de steek bij de verklaring van het stadswapen. Diep in de krochten van Google Books vond ik gelukkig een beschrijving van het stadswapen. De afgebeelde muur met toren en geopende poort verwijzen naar de stadsmuur die aan het begin van de zestiende eeuw bij de stichting van de stad werd gebouwd. Boven de poort hangt het wapen van de stichter: Johan Ernst von Kácow , behorend tot de Boheemse adel. Naschrift 25 juni 2024: die ontbrekende schoen op zijn eerste bijdrage zat Henk niet lekker. Hij vroeg zijn Tsjechische vrienden voor een nieuwe foto. Zo heeft ook Nové Město nad Metují nu een volwaardige plaats op dit blog.