Putdeksels met stadswapens

De stad Chaumont liet een piepklein wapen aanbrengen op de stedelijke putdeksel. Gelukkig was Pim alert en stuurde deze foto op. Het wapen bestaat uit drie velden waarvan de twee onderste het meest intrigeren. De voorstelling in het rode vlak is de helft van een karbonkel. Karbonkel is een heraldische term voor een achtarmig kruis waarvan de armen uitlopen in een lelie. Dit motief verwijst naar Navarra, in het bijzonder naar Johanna van Navarra. Zij huwde Filips de Schone, koning van Frankrijk en graaf van Champagne. Het wapen van dat graafschap komt terug in dat tweede onderste vlak. Het geheel wordt afgetopt met de drie lelies van Frankrijk. Wil je alles weten? Kijk dan hier .

Vandaag ontving ik nog een deksel. Dit keer van twee trouwe inzenders die een dagje op stap waren in Düsseldorf. Pim en Charley troffen daar deze deksel aan. Op het eerste oog een verkeerde deksel want prominent zijn twee spelende kinderen afgebeeld. Maar goed inzoomend is boven de handen van de kinderen toch echt het stadswapen afgebeeld: rechts een leeuw en links een anker. De website van de gemeente Düsseldorf vertelt er hier meer over. De gemeentelijke site verklaart meteen wat de twee kinderen op de deksel doen: ze maken een radslag. In februari 2021 kreeg ik deze deksel ook al toegestuurd door Stefan. Zijn foto met zwarte schoenen beeld ik natuurlijk ook af. Helemaal onderaan staat nog foto van een derde inzender, naam en datum zijn mij helaas onbekend. We weten alleen dat hij of zij groen-bruine schoenen droeg.

Bijzonder blij was ik met deze inzending van Pim. De deksel van Venlo stond al lang op mijn verlanglijstje. Want ook al kwam ik er als kind alleen voor tante Martha, V&D, C&A en platenzaak RamBam (misschien drie keer), Venlo voelt toch als “mien stedje”. De foto of de deksel is niet loepzuiver. In midden is een anker-leeuw-combinatie op een schild te zien. Het schild wordt vastgehouden door flankerende, geharnaste ridders. Heraldry of the World kan haarfijn uitleggen hoe het precies zit en toont bovendien wat scherper beeld.

In Pisa deed Pim deze waarneming: een merkwaardig gevormde putdeksel versierd met een elegant kruis. Deze kruisvorm wordt  kruis van Pisa genoemd. De armen van het kruis vormen op het eind punten, drie voor elke arm, twaalf in totaal. Op het deksel zijn dat twaalf knikkertjes geworden.

In Nederland noemen we de stad Florence, in het Italiaans heet zij Firenze. Pim was er en vond deze stijlvolle deksel. De fraaie Giglio di Firenze had wel wat groter op het deksel gezet kunnen worden. Bekijk de lelie in vol ornaat daarom beter op deze pagina .

Toen Pim op deze deksel stapte, wist zij natuurlijk meteen dat het een aanwinst voor mijn collectie moest zijn. Nou, zo eenvoudig ligt dat niet. De gemeente Freiburg im Breisgau bedacht om niet het stadswapen te laten zien op de stedelijke putdeksels, maar koos voor de afbeelding van het stadszegel. Goed bedacht, want het zegel met het kasteel, de twee torens met stadswachten en vier sterren is grafisch gezien een stuk boeiender dan het saaie wapenkruis. De Duitse Wikipagina vermeldt trouwens dat deze voorstelling niet vaak te zien is, maar “auf den Kanaldeckeln der Innenstadt dagegen ist diese Darstellung, gegossen in Eisen, häufiger zu sehen”.

Als Pim op reis is in Spanje levert dat vaak wel een putdeksel op. Deze komt uit Jávea (of Xàbia), een stadje tussen het Valencia en Benidorm. Veel kan ik niet over het wapen vertellen want Heraldry of the World en de (Duitse) Wikipedia laten mij dit keer in de steek. Misschien is het wel goed om te wijzen op het subtiel getekende torentje met de lelie erboven. Op de deksels is dat niet zo goed te zien, maar als je het wapen in kleur ziet, merk je pas dat dat ze in Jávea een fraai wapen hebben.

Pim is een van mijn grootleveranciers van putdeksels. Zeker wat betreft de deksels uit Spanje. Deze deksel zag ze in Murcia, hoofdstad van de gelijknamige autonome regio. Bij het stadswapen van Murcia is vooral het aantal kroontjes in het midden van het schild belangrijk. Begonnen met vijf kronen, ontving de stad in 1361 een zesde exemplaar. De zevende kroon werd in 1706 toegevoegd omdat de stad loyaal bleef bij de Successieoorlog. Dit laatste kroontje heeft een hartje onder zich hangen met een fraai motto. Je leest het op deze Spaanse wikipagina . Dat in het hartje ook nog een leeuw en een fleur-de-lis ingetekend zijn, was de dekselfabrikant te gortig.

Pim zag dat de putdeksels in Cartagena een klein maar gedetailleerd wapen hebben. Ik kreeg dit exemplaar opgestuurd. Centraal op het wapen van deze Spaanse havenstad staat een kasteel op rotsen en met de zee op de voorgrond. Dat dit trotse gebouw van goud is zie je op deze Wikipagina . Als je het Spaans machtig bent, lees je in het hoofdstukje Símbolos alle details van het wapen. Voor anderen is het goed om vooral op de zogenaamde  muurkroon boven het schild te letten. Die kroon bestaat uit vier torens op een muur. Hij verwijst naar de Romeinse verovering van de stad tijdens de Tweede Punische Oorlog, dat was zo’n twee eeuwen voor de geboorte van Jezus Christus.

Deze putdeksel uit Krakau - of Kraków zoals de stad op z’n Pools wordt gespeld - werd gevonden door Pim. Het ingegraveerde wapen op het deksel is gestileerd. Te zien is een burcht met drie torens. Onder die torens is een poort met open deuren en een opgetrokken valhek aangebracht. De adelaar in het poortgebouw - op het wapen is ie wit - is het nationaal wapensymbool van Polen. Gelukkig is de vogel niet gevangen.

Stefan was de eerste met een wapendeksel uit de Hofstad. Daarna volgde nog een salvo aan dekselfoto’s van Pim en Charley. Dat mijn hobbyproject immens populair is bij sommige familieleden, is te zien aan de onderste foto. De ooievaar op het Haagse wapen is overbekend. Hij staat op één poot en heeft een paling in zijn bek. Waarom die uiver op het wapen staat, lees je in dit hoofdstukje van de Wikipagina van Den Haag. Boven de vogel hangt de grafelijke kroon. Vanaf 1991 voerde de gemeente de gestileerde, vliegende ooievaar als logo, maar ruim twintig jaar later kwam het oude wapen weer terug, nu met toevoeging Vrede en Recht.

Pim bezocht het stadje Villajoyosa (door de Valencianen La Vila Joiosa genoemd) en kreeg deze deksel onder haar sandalen. De putdeksel is wat rommelig vorm gegeven en is ook nog eens besmeurd met witte strepen. Dat is jammer want deze kuststad in Alicante heeft een mooi stadswapen : een schip met de wind in de zeilen varend tussen twee strenge torens. Op wiki lees ik dat de stad een lange zeevaarttraditie heeft.

De putdeksel uit Valencia is razend populair onder mijn inzenders. De eerste kreeg ik van Huub, daarna volgden Pim, Stefan, Jane en Chantal. Met een beetje fantasie lees je het wapen als LOL. Die L’s kloppen wel want die duiden op de loyaliteit van de stad aan de koning. Opmerkelijk is de vleermuis als opperste schilddekking. Daarvoor zijn verschillende verklaringen. Heraldry of the World heeft er alvast drie.