Putdeksels met stadswapens

Trots presenteer ik mijn 250ste putdeksel met stadswapen op deze site. En wat voor eentje! Jan (van het werk) vond deze schoonheid in de Litouwse stad Kaunas. Zien we hier een stier, een os of zelfs een oeros? Ik heb er verschillende bronnen op nageslagen, natuurlijk Wiki's in verschillende talen en HotW . Uiteindelijk kwam ik uit bij een collega blogger  uit Litouwen en die houdt het op een stier. Dit dier staat voor kracht, eer en edelmoedigheid. Alleen de edelen mochten erop jagen. Het kruis tussen zijn hoorns vindt zijn oorsprong in de Duitse gemeenschap in de stad en veranderde gaandeweg van ridderkruis naar Latijns kruis. In de Sovjetperiode werd het kruis weggelaten en transformeerde de stier in een wisent. Raimondas Miknevičius mocht in 1993 het nieuwe wapen ontwerpen.

Deze deksel van de Italiaanse stad Sorrento komt uit het archief van Jan.  Veel valt er niet over het stadswapen van Sorrento  te vertellen. Vijf ruitjes op een rij, in een band gerangschikt. Daarboven een kroontje. De anonieme fabrikant heeft er een erg somber geheel van gemaakt. Pak daarom snel het wapen op Wikipedia erbij. Dan blijkt dit stadswapen in alle eenvoud en met die mooie kleuren echt wel stijlvol. En het slappe kroontje op de deksel is hier een serieuze corona muralis of muurkroon .

Uit het digitale fotoalbum van Jan kwam nog zo'n prachtige deksel tevoorschijn. Het is mijn eerste Estse deksel en hij komt uit Tartu. Bovenaan staan een sleutel en een zwaard afgebeeld. Die verwijzen naar Petrus en Paulus, de beschermheiligen van stad en bisdom Tartu. In combinatie met de openstaande poort wijst deze Estse Wikipediapagina  op een leuke bijbedoeling van beide attributen: "de sleutel opent de stadspoorten voor vredestichters, het zwaard verspert de weg voor vijandelijke troepen". De zespuntige ster in de open stadspoort zou je gemakkelijk aan de Heilige Maria kunnen koppelen, maar er is ook een nuchtere verklaring. Met dit symbool als poortvulling onderscheidde het stadswapen van Tartu zich van soortgelijke wapens, bijvoorbeeld dat van Riga waar een leeuwenkop in de poortopening is ingetekend. Het getal 1030 duidt op het jaar dat de stad voor het eerst in de archiefbronnen voorkomt.

Een oude vondst van "Jan van het werk" maar daarom niet minder welkom. Wat een prachtig wapen hebben ze in de Noorse hoofdstad Oslo. Het stadswapen verbeeldt de legende van Hallvard Vebjørnsson , een man die in de elfde eeuw een heldendaad verrichtte, heilig werd verklaard en sinds lange tijd patroonheilige van de stad is. Héél kort: Hallvard beschermt een bedreigde vrouw, tevergeefs want beiden worden vermoord. Bij die moordpartij horen de drie dodelijke pijlen en de molensteen die de held om zijn nek gehangen kreeg toen de moordenaars hem in zee wierpen. Heraldry of the World vertelt nog veel meer details over het wapen. Mooi gestileerde uitvoering door fabrikant Furnes.

Een putdeksel uit de collectie van Jan. Volgens de Exif-gegevens van de foto was hij in 2018 in de Litouwse stad Klaipėda. En dat is voor Jan genoeg bewijs dat hij de foto zelf heeft genomen; schoenen hoeven voor hem er dus niet per se op te staan. De stad heeft een stevige Duitse geschiedenis en stond nog lange tijd bekend onder de naam Memel. Daarom is het niet vreemd dat de Duitse Wikipedia een uitgebreid lemma wijdt aan deze stad en de verklaring van het wapen. Pontificaal in het midden staat de kasteeltoren van de Memelburcht, eromheen nog wat toebehoren om de verdedigende sterkte van de stad te benadrukken. Onder de toren een roeiboot die verwijst naar de ligging aan de Oostzee. De vier sterren staan symbool voor de oude manier van navigatie op zee. Naar mijn mening heeft de Franse fabrikant PAM het wapen te klein op de deksel gezet. Wel is zorgvuldig die merkwaardige "e met punt" erop gezet.  

De tweede putdeksel uit de collectie van Jan komt uit Mölndal. De stad behoort tot de agglomeratie Göteborg. Heraldry of the World weet precies hoe het zit met de afgebeelde symbolen op deze deksel. Begin met het middelste symbool; dat is rivier de Mölndalsån. Daarboven staat de schoep van één van de vele watermolens die aan deze rivier lagen. Onder de rivier is een sikkel geplaatst en die verwijst naar het agrarisch verleden van de stad. In het nieuwe logo van de inmiddels stevig geürbaniseerde gemeente Mölndal is de sikkel maar weggelaten en zijn schoep en rivier wat gerestyled. Rest de vraag waarom deze deksel nog het verouderde wapen toont en niet het nieuwe logo. Misschien verraadt het ontwerp de voorkeur van de ambtenaar voor rioolonderhoud?

Jan van mijn werk blijkt ook een prachtige serie foto's van putdeksels-met-stadswapens te hebben. Ik mag de foto's gebruiken voor mijn blog. De komende weken ga ik ze stuk voor stuk posten. Donateur Jan wist niet dat ik graag één of meerdere voeten bij de deksel wil hebben. De deksel uit Luleå is de eerste uit zijn collectie, toch nog met nét de puntjes van zijn sandalen. Na deze lange intro kunnen we kort zijn over het wapen van deze Noord-Zweedse stad. Met de twee afgebeelde sleutels weten we meteen dat we met Sint Petrus te maken hebben, ooit de schutspatroon van de stad. De elkaar kruisende sleutels zien we ook terug in het wapen van het bisdom Luleå.