Putdeksels met stadswapens

Een oude vondst van "Jan van het werk" maar daarom niet minder welkom. Wat een prachtig wapen hebben ze in de Noorse hoofdstad Oslo. Het stadswapen verbeeldt de legende van Hallvard Vebjørnsson , een man die in de elfde eeuw een heldendaad verrichtte, heilig werd verklaard en sinds lange tijd patroonheilige van de stad is. Héél kort: Hallvard beschermt een bedreigde vrouw, tevergeefs want beiden worden vermoord. Bij die moordpartij horen de drie dodelijke pijlen en de molensteen die de held om zijn nek gehangen kreeg toen de moordenaars hem in zee wierpen. Heraldry of the World vertelt nog veel meer details over het wapen. Mooi gestileerde uitvoering door fabrikant Furnes.

Een inzending van Michel. Hij zag in Stockholm deze deksel. Meestal zien we het stadswapen in het hart van de deksel geplaatst, maar in de Zweedse hoofdstad kiezen ze voor een andere aanpak. Afgebeeld is de nog frisse Erik IX, tien jaar lang koning van Zweden (1150-1160). Hij staat ook bekend als Erik de Heilige en is behalve beschermheilige van de stad ook die van het land. Erik werd bij een samenzwering vermoord in Uppsala en daar hoort natuurlijk een legende bij. Die lees je op deze Wikipagina .

Eindelijk weer eens een eigen vondst. Op de route van Hamburg naar Lübeck fietste ik door het stadje Bad Oldesloe. Meteen te herkennen is Sint Petrus met zijn sleutel. De kartelige rand om de heiligman doet wat merkwaardig aan. Het is het brandnetelblad op het wapen van Holstein.

Volgens Jos lagen de wegen van Wrocław (Breslau) bezaaid met putdeksels-met-stadswapens. Bij deze deksel hield hij halt en stuurde mij een vrolijke foto met maar liefst tien schoenen rond een deksel met klassiek wapen. Pak snel dit Wikipedia-artikel erbij want het stadswapen van deze Poolse stad is razend interessant. Midden op het wapenschild is een schaal afgebeeld met daarop het hoofd van Johannes de Doper, beschermheilige van de stad. In de vier vlakken daaromheen zijn te zien: de Boheemse leeuw, de Silezische adelaar, de letter W die naar stadsstichter Wratislaw verwijst en tenslotte het hoofd van Johannes de Evangelist. Gelukkig had Jos ook nog een iets versere deksel waarop de fraaie details beter zijn te zien.

Net over de grens met Oostenrijk ligt de Hongaarse stad Sopron. Jan vond er deze mooie deksel. Sopron (ook bekend als Ödenburg) heeft een mooi stadswapen laten maken. Vier elementen vallen op. Natuurlijk de kasteelmuur met torens. Deze voorstelling staat uitgebreider beschreven op deze pagina . Om de muur staat de tekst Fidelissima Sopron Civitas: Sopron, de meest getrouwe stad. Die titel duidt op de keuze van de bevolking om bij Hongarije te blijven en niet over te stappen naar Oostenrijk. Links- en rechtsboven zijn twee gezichten afgebeeld. Het zijn de Heilige Maagd Maria met zoon Jezus. De olijftak symboliseert de vrede. Een dag later stuurde Jan nog een tweede variant van de deksel op. Schattig hoe scheef de letters van Sopron gegoten zijn.

Collega Henk heeft contacten, vooral in het oosten van Europa. Hij heeft ze weten te bewegen om ook putdeksels op te sturen. En heel attent: alleen met een voet erop wil Henk de foto's ontvangen. Complimenten ook voor fabrikant MeierGuss; het complexe stadswapen van Jena is helder op de deksel gezet. Aartsengel Michaël steelt de show en staat in het midden. Zijn lans doorboort de muil van de draak. In zijn linkerkant houdt hij een schild vast met een heraldische leeuw die verwijst naar het landgraafschap Thüringen. Het lijkt misschien een detail, maar het onderste schildje met de druif heeft zeker betekenis. Die vrucht verwijst naar de eens bloeiende wijnbouw rond de stad. Lees meer op de Wikipediapagina  en geniet van de mooie kleuren.

De firma Wavin kreeg opdracht om het stadswapen van Växjö op de stedelijke putdeksels te zetten. Ik vind het ontwerp nogal klein; dat had best groter gemogen. Ron vond deze deksel en stuurde een foto. Pak daarom snel dit kleurenplaatje erbij. Je ziet dan de Heilige Siegfried met bisschopsstaf in de ene en een kerk in de andere hand. Sint Siegfried is in Nederland niet zo bekend maar in Zweden is het een grote meneer en daarom staat hij ook bekend als Siegfried van Zweden . Aan het begin van de elfde eeuw trok hij al missionerend door de Scandinavische landen. Rond 1030 stierf hij. In Växjö kreeg hij zijn graf en genoot hij een grote verering.

Bij mijn fietstocht naar Bremen kwam ik door het plaatsje Lilienthal. Ik zag er deze deksel, maakte er een foto van en dronk nog een kop koffie bij Konditorei Rolf. MeierGuss leverde de stad een fraai gegoten deksel waarbij de details goed zichtbaar zijn. In Lilienthal werd in 1232 een vrouwenklooster gebouwd dat de naam Sancta Maria in Valle Liliorum kreeg: de Heilige Maria in het dal der lelies. Zowel Maria - met het kindje Jezus op schoot - als de lelies keren in het wapen terug. Als je meer van wil weten van het klooster en je ook de fraaie kleuren van het wapen wil zien, klik dan op deze Wikipagina .

“Poolse Jan” is een vriend van zoon Jan. Poolse Jan vond in de Litouwse hoofdstad Vilnius deze putdeksel met stadswapen. Het is maar goed dat de schoenen erop wijzen, want het prachtige stadswapen is veel te bescheiden op het deksel gezet. Pak daarom maar snel de Duitse wikipagina erbij voor een mooi gekleurd plaatje. Je ziet dan de heilige Christoffel met het kindje Jezus. Deze Christusdrager is de beschermheilige van Vilnius.

Wat een geluk dat René vorig jaar bij de putdekselpresentatie was. Hij heeft goed opgelet want zijn eerste inzending voor mijn verzameling is in alle opzichten meteen raak. De figuur op de deksel is meteen te herkennen als de heilige Martinus van Tours. Hier is hij afgebeeld als Romeinse soldaat. Aan de voeten van zijn paard knielt een bedelaar. Met zijn zwaard snijdt Martinus zijn mantel in tweeën en schenkt een helft aan de bedelaar. Boven het paardenhoofd hangt heel subtiel het Mainzer Rad . Op de Duitse wikipagina zijn alle mooie kleuren van dit stadswapen te bewonderen.

Door de vele enthousiaste inzendingen raakte mijn kaart op Google Maps overvol en onoverzichtelijk. Op de vijfde dag van het nieuwe jaar 2024 begin ik daarom dit blog. Een digitaal dagboek biedt meer ruimte voor korte toelichtingen en heeft aardige zoekfuncties. Nadeel: ik moet 113 deksels met terugwerkende kracht invoeren. Aan de slag dus. Vandaag kreeg ik twee nieuwe inzendingen toegestuurd. Beide uit Duitsland. Deze deksel is te vinden in Bad Ems. Ik kreeg hem van Chris. Chris is een trouwe inzender en is op dit moment op vakantie met Harm in Koblenz. Vanuit die oude stad aan de Moezel doen zij blijkbaar een stedentrip want ik kreeg eerder deze week al twee deksels uit deze streek. Op het stadswapen van Bad Ems is de heilige Martinus afgebeeld. Hij is de patroonheilige van de stad. Boven Martinus is als een soort kroon de stadsmuur afgebeeld, volgens Wiki een verwijzing naar de stadsrechten die de stad in 1863 kreeg. Een schoolvoorbeeld van een putdeksel met stadswapen en dat metee...

Niet ver van Bamberg ligt het stadje Bad Staffelstein. In het kleine centrum van die stad liggen enkele glimmende putdeksels met een stadswapen op straat. Ingrid en ik vonden er een en zette hem op de foto. Voor de duiding van dit stadswapen op de Duitse Wikipagina moet je wel een paar minuten uittrekken. De vier lagen gestapelde bakstenen staan symbool voor Staffelstein. Een mooi voorbeeld van een sprekend wapen . De ruiter op het steigerende paard is niet de befaamde Alwin Schockemöhle maar de heilige Joris van Cappadocië.

Een putdeksel met wapen in Grubbenvorst. Dat verwacht toch niemand? Ik zeker niet, want geboren en getogen in Sevenum dat vijf kilometer westwaarts ligt, weet ik dat Grubbenvorst een fraai Maasdorpje is maar toch zonder grote geschiedenis. Tegenover de supermarkt van Jan Linders vond ik deze deksel. Het wapen is wat kleintjes op het deksel gezet en dat is jammer want er staan flink wat symbooltjes en figuurtjes op het wapen. Opvallend is de vis. Dat is een baars. Achter en boven het schild bevindt zich Johannes de Doper met het lammetje op zijn arm. Er is een eigen Wikipagina van het wapen van Grubbenvorst.

Deze Trierse deksel kreeg ik van Lino. Hij koos voor de één schoen-methode. In oktober 2023 kreeg ik er nog een uit deze oude Duitse stad, van Bert F. Hij koos voor een compositie met twee schoenen. Beide methoden zijn toegestaan. Op de deksel staat duidelijk de Heilige Petrus met zijn kenmerkende sleutel afgebeeld. Meer info over het wapen van Trier lees je hier .

Weer een bijdrage van Ingrid uit Noorwegen. Zij vond het deksel in het legendarische Stiklestad in de gemeente Verdal. Olaf de Heilige is hier gesneuveld en dat feit wordt jaarlijks massaal herdacht. Ook de verklaring van het wapen op Heraldry of the World verwijst meteen naar die slag bij Stiklestad. Olaf droeg in die strijd een schild met dit wapen. Om het schilderij van Olaf met zijn schild in de kathedraal van Trondheim te aanschouwen, moet je nog 22 uurtjes lopen.

Een putdekselfoto van eigen makelij. De fietsschoenen van Specialized zijn nog hagelnieuw. Kessel was in oude tijden een belangrijke plaats met een schepenbank en kasteel Keverberg waar de graven van Kessel woonden. Van die gravenfamilie komt het kruis gevormd door vijf ruitjes. Het heraldisch linkergedeelte van het schild - rechts voor de kijker dus - is gereserveerd voor Maria en het kindeke Jezus. Maria draagt een scepter in haar hand en haar kind de rijksappel. Bewonder de schitterende kleuren van dit duo op de Wapenwiki van Kessel .

In de nazomer van 2021 vonden Jane en haar metgezellen deze putdeksel in Albarracín. Met de brutale positie van de voeten op het deksel willen de dames vast hun enthousiasme voor mijn dekselproject uitdrukken. Hoe dat zit met moeder Maria en het kindje Jezus op het stadswapen is mij niet duidelijk. Wel bewijst dit kleine stadje met dit fraaie deksel dat haar status als Wereld Erfgoed helemaal terecht is.

Deze foto is van Stein. Zij was in Aarhus en vond daar deze mooie deksel. Tot 2011 moest je Århus schrijven, sindsdien zijn we verlost van die Scandinavische Å-letter en mag je gewoon Aarhus schrijven. De twee afgebeelde mensen die in vrede tegenover elkaar zitten zijn de heilige paus Clemens I met een anker in zijn hand en de heilige Paulus die een zwaard in zijn hand houdt. Het zijn de twee beschermheiligen van de stad. De situatie speelt zich ongetwijfeld af in hun kathedraal. Heraldry of the World weet nog meer details.

De Portugese hoofdstad Lissabon is een populaire bestemming en daarom ontvang ik wel vaker een foto van zijn mooie putdeksel. De bovenste is van Stefan - hij was immers de eerste inzender - en de foto daaronder, genomen in de halfschaduw, is van Thomas. Het is niet zomaar een schip dat havenstad Lisboa op de putdeksel presenteert. Het is het vaartuig van de heilige Vincent van Zaragoza, patroonheilige van deze stad. Dat het zijn schip is, kun je zien aan de twee raven die aan weerszijden van het schip zitten. Hoe dat nou weer komt, moet je vooral lezen op deze pagina van Heraldry of the World  of op de Wikipagina van Vincent (tip voor alle bezoekers van Lissabon).

Na mijn coming out van deze putdekselhobby in 2016, bleek Ron nog een foto van een putdeksel uit het Zweedse Vadstena in zijn fotoarchief te hebben. Jazeker, met stadswapen. Het is ook een wel een heel fotogenieke afbeelding. De schrijvende dame op de deksel is de heilige Birgitta van Zweden .